:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
سه شنبه، ۲ خرداد ۱۳۹۶
:: English Section
P یادداشت
در وادی دو جهان

یک اثر معماری خود بخشی از باورهای ایدئولوژیک، فرهنگ، هنر و پدیده های دوران خویش است و با وجوه متعدد زندگی ارتباط دارد. باید گفت همین ارتباط است که به معماری رخصت نشو و نما میدهد. درک بصری ما نسبت به جهان، مبنای معماری را تشکیل میدهد. به اذعان بسیاری از صاحب نظران، از سالهای پایانی قرن بیستم بدین سو [به ویژه از آغاز هزاره سوم]، عصری نو در تاریخ بشریت آغاز گشته است. امروزه ما در جهانی زندگی میکنیم که در اطلاعات و فناوری دیجیتال، با اقتدار، تمام قلمرو های مختلف از قبیل اقتصاد،آموزش، فرهنگ و ... را تحت تاثیر خود قرار میدهد. انقلاب تکنولوژیک که از اواخر قرن بیستم با محوریت فناوری اطلاعات آغاز شده است، با سرعتی شتابان در حال شکل گیری مجدد ساختارهای بنیادین اجتماعی و به تبع آن اثر گذاری بر تمامی پدیده های جهانی است. معماری نیز به عنوان یکی از مهمترین پدیده های اجتماعی، انسانی از تاثیرات انقلاب اطلاعاتی یاد شده به دور نمانده است. پیدایش سیستم های ارتباط الکترونیکی و اطلاعاتی و ایجاد جامعه شبکه ای باعث شده مفهوم فضایی برخی کارکردهای زندگی روزمره همچون کار، خرید، تفریح، آموزش و ... دگرگون شود که این امر به نوبه خود موجب تغییر خصوصیات فضاهای معماری و ارائه تعریف جدیدی از فضا و مکان در جامعه نوین گشته است. آنچه که امروزه تحت عناوین مختلفی همچون فضای سایبر [واقعیت مجازی] مطرح میگردد، بازتاب تغییرات ایجاد شده در مفهوم فضا و مکان می باشد که به ارائه تعریف نوینی از معماری [از مظهر فرم، کارکرد، فرآیند و ارزش] انجامیده است. به همین دلیل است که فضاهاي سايبرنتيك نمي‌تواند ساده و تهي باشد، زيرا در واقع ماتريسي از ارزش‌هاي انساني است و باري رواني دارد.
باید گفت که روش شناسی ها [به انگلیسی: Methodology] چیزی نیستند جز ابزار هایی که به دست کسانی ساخته و پرداخته شده اند که آن ها را به کار میبرند، از این رو خلوص روش شناختی، مفهومی سترون و خیال پردازانه است. در عصر جدید، در بسیاری از موارد معماران روش های متعددی را به کار برده اند برای همسو شدن با تغییرات دنیای نوین. لاجرم در طبقه بندی این روش ها صبغه ای از دلبخواهی گری راه یافته است. البته به زعم نگارنده دست یافتن به درکی فزون تر و عمیق تر هیچ گاه محصول کار اندیشمندان منفرد نبوده است [پنداره ی رمانتیکی که همه چیز را خواه در معمار، خواه در ناقد و نظریه پرداز به نبوغ فردی احاله میدهد]. در اکثر آثار معماری نیز تلاش معمار حرکت به سوی الگوهای مفهومی جدید آشکار است [ چیزی که گاه به تعامل و گاه تقابل با خلف خود برمیخیزد].
مهمترین تغییر جهان معاصر که بنیان تغییرات آینده جهان را می سازد، رقابتی شدن جهان واقعی و جهان مجازی است. ظهور جهان جدید یعنی جهان مجازی، بسیاری از روندها و نگرش ها و ظرفیت های جهان را تحت تاثیر خود قرار داده است. این جهان در واقع به موازات و گاه حتی بر جهان واقعی مسلط شده و عینیت واقعی پیدا می کند. جهان واقعی و مجازی دارای داد وستدهای بیشماری با یکدیگر هستند. جهان واقعی با خصایصی مانند جغرافیا داشتن، محبوس بودن، طبیعی بودن از جهان مجازی متمایز میگردد و جهان مجازی نیز در مقابل با خصیصه هایی مثل بی مکانی، فرا زمانی، تکثر، قابل دسترس بودن همزمان، از جهان واقعی [به طور نسبی و نه کاملا] جدا می شود.
جالب توجه است که لفظ فضای مجازی برای نخستین بار توسط ویلیام گیمسبون [نویسنده کانادایی رمان های علمی/ تخیلی]، در سال 1982 مورد استفاده قرار گرفت. این فضا برای گیبسون در حقیقت فضایی تخیلی بود که از اتصال رایانه هایی پدید می آمد که تمامی انسان ها، ماشین ها و منابع اطلاعاتی در جهان را به هم متصل کرده بود [به صورت تقریبی مشابه معنایی است که ما امروزه از کاربرد لفظ فضای مجازی در نظر داریم]. هنر و معماری امروز نیز از پيوند ارتباطات و رايانه‌ها، فضاي مجازي و فضاي واقعي، طبيعت و زندگي مصنوعي ظهور کرده و دنيای نويني از زمان و مكان را مي‌سازد.
اين محيط، شبكه‌ي نوين دستگاه حسي ما را توسعه داده و ابعاد متافيزيك نويني به آگاهي و فرهنگ انسان مي‌بخشد. باید گفت در معماری، هر آن چیز که متعلق به قلمرو هنر،علم و فلسفه باشد، معنی دارد. چرا که؛ حامل نوعی آگاهی [خبر] است. قدرت تاثیر معماری، در گونه گونی آگاهی های ساخته شده، به پیچیدگی سازمان یافته و به نهایت متمرکز نهفته است. مراد نگارنده از آگاهی در اینجا، مفهوم وسیع «ونیر» ی آن به عنوان کلیت ساختارهای کالبدی، معنوی، عقلانی و عاطفی گوناگون است که به مخاطب انتقال یافته و تاثیری پیچیده [از انباشتن سلول های حافظه تا انتظام مجدد ساختار شخصیت] بر مخاطب دارد. مطالعه چگونگی عمل و حرکت این تاثیر تکلیف اصلی یک برخورد ساختارمند با معماری است.
نباید نادیده گرفت که هر اثر معماری که مورد توجه ما قرار میگیرد و یا ما را به هیجان آورده و بر ما تاثیر میگذارد، معنی و دلالتی دارد. برای آموختن چگونگی فهم معانی نیز لازم است بر نظام معانی فائق آییم. معماری امروز با عالم واقعیت و مجاز پیوند تنگانگ دارد و اگر معمار به درستی بر خود مسلم ندارد که کدامیک از اقلام موجود، معنی ترکیب فرم ها ست، آن اثر از حوزه ی معماری خارج خواهد شد.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد