:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۱ آبان ۱۳۹۶
:: English Section
P یادداشت
طرح جامع تهران و گمشده ای به نام "سیمای شهر"

خشایار کاشانی‌جوبراستي ساکنين يک شهر و يا کساني که براي اولين بار به آن وارد مي شوند چگونه آن را درک مي کنند؟ چرا شهري از نظر عده کثيري از مردم خوب, دلنشين و زيبا به نظر مي رسد و يا برعکس آشفته, مبهم و زشت جلوه مي‌کند؟
حقيقت اين است که مردم, شهر را از طريق کالبد فيزيکي نمايان آن, نماهاي ساختمانهايش و هماهنگي آنها با يکديگر, راههاي شهري و مسيرهاي عبوري سواره و پياده آن, گره هاي شهري همچون ميدان ها, فضاهاي عمومي و باز شهري, فلکه ها, چهار راه ها, سه راهي ها و..., لبه هاي شهري مانند پيوستگي و يا انقطاع پوسته ها و بدنه هاي اطراف راهها, ميدان ها و يا مکانهاي تجمع شهري عمومي و..., نشانه هاي شهري همچون بناهاي يادماني شهر , مجسمه ها, آب نماها, ساختمانهاي شاخص, فضاهاي سبز و يا گذران اوقات فراغت بارز و... و حوزه هاي شهري همچون تقسيم بندي عرفي و يا قانوني محلات و يا نواحي خدمات رساني شهر و... مي شناسند. بنابراين بطور خلاصه مي توان گفت آنچکه سبب مي گردد در ذهن مردم, شهري زشت و يا زيبا, جذاب و يا غيردلنشين جلوه کند, مفهومي است که در شهرسازي "سيماي شهر" ناميده مي شود به عبارت ساده تر مردم يک شهر را بوسيله "کيفيت" آن مي شناسند نه "کميت"ها.

از طرف ديگر بايد پرسيد که اصولا هدف از شهرسازي و ابزارهاي آن که تهيه طرحهاي جامع, تفصيلي و اجرايي شهري و... هستند, چيست؟ گرچه در اين ارتباط نظرات مختلف و گاه متضادي بين متخصصان و کارشناسان حوزه مسائل شهري وجود دارد اما همگي آنان بر روي يک اصل اتفاق نظر دارند: "افزايش کيفيت شهرها و ارتقاء کيفي محيط زيست انسان ها". البته شهرسازان و نهادهاي ذيربط جهت رسيدن به اين هدف مسلما از تحقيقات گسترده در زمينه هاي کمي همچون مطالعه جمعيت شهر و روند تغييرات آن, وضع موجود کاربريهاي مختلف و سرانه آنها .دبي ترافيک عبوري شريان هاي شهر, مطالعات مربوط به زيرساخت هاي شهري همچون خطوط انتقال آب, برق, گاز, تلفن, فاضلاب و... و توانايي پاسخگويي آنها به نياز ساکنين و... کمک مي گيرند اما واقعيت اين است که تمامي اين مطالعات کمي چنانچه به نتايج کيفي منجر نگردند و يا در دستيابي به اهداف و چشم اندازهاي تعيين شده به منظور ارتقاء "کيفيت شهر" جهت گيري نداشته باشند, فاقد ارزش و اعتبار بوده و نمي توانند منشا اثر گردند.
اخيرا رييس مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران که مسووليت اصلي تهيه طرح جامع و تفصيلي جديد تهران را برعهده دارد ضمن بيان روند تهيه اين طرح ها و مشکلات و معضلات پيش رو و اينکه طرح جامع و تفصيلي تهران تا پايان سال 84 و بعنوان سندي که مبناي توسعه کالبدي شهر قرار خواهد گرفت آماده مي شود اشاره اي داشته اند مبني بر اينکه:
"اين سند پس از اينکه مبناي کار قرار گرفت و بتدريج از طريق "بازخوردها" تکميل و به روز شد, ثابت مي ماند. پس از آن به مسائل ديگري همچون سيما. منظر شهري و ابعاد کيفي شهرسازي مي پردازد.
گرچه زحمات و تلاشهاي اين مرکز و دست اندرکاران و مسوولان آن و تمامي ديگر نهادها و ارگانهاي ذيربط در تهيه اين طرح ها همچون شهرداري تهران و مناطق, مهندسان مشاور 21 منطقه و… از آن جهت که علي رغم تمامي مشکلات و ناملايمتي ها نسبت به تهيه يک سند مکتوب که چارچوب و روند توسعه آتي تهران را مشخص کرده و چنانچه بخوبي اجرا شود از تصميمات شخصي و سليقه اي و مصوبات موردي که بر آشفتگي شهر افزوده اند جلوگيري خواهد نمود, همت گمارده اند, قابل تقدير ستايش است اما آنچنانکه مشخص است در تهيه اين طرح ها بيشتر به مسائل کمي توجه گرديده و توجه به ابعاد کيفي شهرسازي همچون "سيماي شهر" به آينده و مرور زمان موکول گرديده است.
پرسشي که مطرح مي گردد اين است که آيا براستي سند توسعه کلانشهري همچون تهران که بر مبناي "ابعاد کمي" تهيه گرديده مي تواند سبب بهبود آشفتگي بصري آن و ارتقاء سيماي نامطلوب شهري در ذهن ساکنان و بازديدکنندگان و گردشگراني که از پايتخت و نماد کشور ديدن مي کنند گردد؟!
بنابراين به نظر مي رسد که تا زمان باقي است و قبل از تصويب نهايي اين طرح ها, يک نوع تجديد نظر در جهت گيري طرح هاي جامع و تفصيلي تهران و توجه و گنجاندن مسائل کيفي شهر همچون سيما و منظر شهري در متن آنها لازم و ضروري باشد .آنچنانکه هيچگونه تضميني نيز نسبت به ادامه فعاليت قانوني نهاد اصلي متولي اين طرح ها در آينده و درنتيجه پيش بيني صورت گرفته درارتباط با توجه به ابعاد کيفي شهرسازي در آتيه وجود ندارد.

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری